कुंडली मिलन

कुंडली मिलन (पत्रिका जुळवणे) म्हणजे विवाहापूर्वी दोन व्यक्तींच्या जन्मकुंडल्यांची तुलना. उत्तर भारतात सर्वाधिक वापरली जाणारी पद्धत अष्टकूट किंवा गुणमिलन आहे, जी चंद्राचे नक्षत्र आणि रास यांवर आधारित आठ घटकांना जास्तीत जास्त 36 गुण देते.

परंपरेने 36 पैकी 18 किंवा अधिक गुण स्वीकार्य, 21–27 चांगले आणि 28 किंवा अधिक उत्तम मानले जातात. केवळ जास्त गुण पुरेसे नाहीत: नाडी व भकूट दोष, मंगळ दोष आणि दोन्ही कुंडल्यांचे एकूण बळ यांचाही विचार महत्त्वाचा असतो.

दोघांची नाडी (आद्य, मध्य किंवा अंत्य) एकच असल्यास नाडी दोष होतो आणि 8 पैकी 0 गुण मिळतात. याचा संबंध आरोग्य आणि संततीशी जोडला जातो. शास्त्रीय अपवाद लागू होतात, उदा. दोघांचे नक्षत्र एकच पण चंद्र राशी वेगवेगळ्या असल्यास.

दोघांच्या चंद्र राशी एकमेकांपासून 2/12, 5/9 किंवा 6/8 असल्यास भकूट दोष होतो आणि 7 पैकी 0 गुण मिळतात. दोन्ही चंद्र राशींचा स्वामी एकच असल्यास किंवा स्वामी परस्पर मित्र असल्यास हा दोष अनेकदा रद्द मानला जातो.

गुणमिलन चंद्राचे नक्षत्र आणि रास यांवर अवलंबून असते, जे साधारण दररोज आणि दर अडीच दिवसांनी बदलतात. चंद्र सीमेजवळ नसल्यास अंदाजे वेळ सहसा पुरेशी असते; मात्र लग्नावरून होणाऱ्या मंगळ दोष तपासणीसाठी अचूक वेळ आवश्यक आहे.