आम्ही गणना कशी करतो

ग्रहांची स्थाने

सूर्य, चंद्र आणि ग्रहांची स्थाने astronomy-engine या मुक्त-स्रोत (MIT) लायब्ररीद्वारे काढली जातात. ही लायब्ररी VSOP87 आणि ELP चंद्र सिद्धांतांवर आधारित असून NASA JPL Horizons शी पडताळलेली आहे. आम्ही त्या दिवसाच्या खऱ्या क्रांतिवृत्तावरील दृश्य भूकेंद्रीय स्थाने (प्रकाश-काल आणि विपथन यांसाठी दुरुस्त केलेली) वापरतो.

ΔT (पृथ्वीच्या परिभ्रमणावर आधारित वेळ आणि एकसमान वेळ यांतील फरक) साठी आम्ही 1990 ते 2150 पर्यंत Swiss Ephemeris प्रमाणेच वार्षिक मूल्ये वापरतो, त्यामुळे वर्तमान आणि भविष्यातील तारखा त्याच्याशी जवळजवळ जुळतात.

निरयन राशीचक्र आणि अयनांश

वैदिक ज्योतिष स्थिर ताऱ्यांच्या संदर्भाने स्थाने मोजते. आम्ही लाहिरी (चित्रापक्ष) अयनांश वजा करतो, ज्याची शिफारस भारत सरकारच्या पंचांग सुधारणा समितीने (1955) मानक म्हणून केली आहे. तो त्याच्या 2000 सालच्या मूल्यावरून IAU 2006 अयनचलन सूत्राने काढला जातो आणि Swiss Ephemeris च्या SE_SIDM_LAHIRI शी जुळवलेला आहे. Swiss Ephemeris च्या निरयन पद्धतीप्रमाणेच, ग्रह आणि अयनांश या दोन्हींमधून न्यूटेशन (nutation) वगळले जाते.

अचूकता चाचणी

प्रत्येक नव्या आवृत्तीची तुलना 1900 ते 2100 दरम्यानच्या 400 यादृच्छिक वेळा आणि ठिकाणांवर Swiss Ephemeris 2.10 शी केली जाते. कलाविकलांमधील (arc-seconds) फरक (1″ = अंशाचा 1/3600 भाग):

तुलनेसाठी, एक नक्षत्र चरण 3°20′ = 12,000″ असते आणि चंद्र प्रत्येक सेकंदाला सुमारे 0.5″ पुढे सरकतो. त्यामुळे 4″ फरकाने नक्षत्र समाप्तीची वेळ दहा सेकंदांपेक्षा कमी बदलते. प्रत्येक चाचणीत वक्री स्थिती जुळली.

लग्न आणि स्थाने (भाव)

लग्न स्थानिक नाक्षत्र वेळ, क्रांतिवृत्ताचा खरा तिरपेपणा आणि जन्मस्थळाचे अक्षांश यांवरून काढले जाते. लग्न कुंडलीत संपूर्ण राशी स्थान पद्धत (whole-sign houses) वापरली जाते: उदित रास म्हणजे 1ले स्थान, पुढची रास 2रे स्थान, आणि असेच पुढे. आर्क्टिक आणि अंटार्क्टिक वृत्तांच्या आतील ठिकाणे समर्थित नाहीत, कारण तेथे लग्न अनिश्चित होते.

वेळ क्षेत्रे (टाइम झोन)

जन्मस्थळे त्यांच्या IANA वेळ क्षेत्रासह GeoNames वरून घेतली जातात. ऐतिहासिक फरक IANA tz डेटाबेसमधून लागू केले जातात — भारतासाठी यात 1942–45 मधील युद्धकाळातील +06:30 फरकाचाही समावेश आहे. जुन्या शहरांच्या वेळा (1948 पर्यंत कलकत्ता वेळ, 1955 पर्यंत मुंबई वेळ) आणि स्थानिक मध्यम वेळ (Local Mean Time) जन्म फॉर्मच्या वेळ क्षेत्र सेटिंग्जमध्ये निवडता येतात.

राहू आणि केतू

बहुतेक भारतीय पंचांगांप्रमाणे आम्ही मध्यम चंद्रपात (mean node) वापरतो (Meeus, Astronomical Algorithms, eq. 47.7). केतू नेमका राहूच्या समोर असतो.

विभागीय कुंडल्या (वर्ग कुंडली)

सोळा षोडशवर्ग कुंडल्या (D1 ते D60) बृहत् पाराशर होरा शास्त्रानुसार आहेत: उदाहरणार्थ, नवांश (D9) मेषेपासून संपूर्ण राशीचक्रात सलग चालतो, दशांश (D10) विषम राशींसाठी त्याच राशीपासून आणि सम राशींसाठी 9व्या राशीपासून सुरू होतो, आणि होरा (D2) पाराशरी सूर्य/चंद्र अर्धभाग वापरतो.

विंशोत्तरी दशा

दशेचा क्रम जन्माच्या वेळच्या चंद्र नक्षत्राच्या स्वामीपासून सुरू होतो. त्या नक्षत्राचा उरलेला भाग पहिल्या महादशेची शेष दशा देतो. उपकालखंड (अंतर्दशा आणि प्रत्यंतर दशा) प्रमाणशीर असतात. एक दशा वर्ष 365.2425 दिवसांचे असते.

पंचांग

• तिथी: चंद्र–सूर्य अंतराचे प्रत्येकी 12°. नक्षत्र: चंद्राच्या निरयन भोगांशाचे प्रत्येकी 13°20′. योग: निरयन सूर्य आणि चंद्र यांच्या बेरजेचे प्रत्येकी 13°20′. करण: अर्धी तिथी.
• कोन आपली सीमा ओलांडतो तो अचूक क्षण एका सेकंदापर्यंत शोधून समाप्ती वेळा काढल्या जातात.
• सूर्योदय आणि सूर्यास्त: प्रमाणित वक्रीभवनासह समुद्रसपाटीच्या क्षितिजावर सूर्यबिंबाची वरची कड — बहुतेक आधुनिक पंचांगे आणि राष्ट्रीय पंचांगे वापरत असलेली पद्धत.
• राहू काळ, यमगंड आणि गुलिक: वारानुसार दिनमानाचा एक-अष्टमांश भाग. अभिजित: दिवसाच्या 15 मुहूर्तांपैकी 8वा. ब्रह्ममुहूर्त: रात्रीचा 14वा मुहूर्त (सूर्योदयापूर्वी दोन मुहूर्त).
• चौघडिया आणि होरा: प्रत्यक्ष स्थानिक सूर्योदय आणि सूर्यास्त वापरून दिवस व रात्रीचे अनुक्रमे आठ आणि बारा समान भाग.
• चांद्र मास: ज्या अमावास्येने महिना सुरू होतो त्या वेळच्या सूर्याच्या निरयन राशीवरून नाव (अमान्त), सोबत पौर्णिमान्त नावही दाखवले जाते; ज्या महिन्यात सूर्याची संक्रांती होत नाही तो अधिक मास.
• व्रताच्या तारखा: स्थानिक सूर्योदयाला असलेली तिथी (उदय तिथी). विशेष नियम असलेल्या सणांमध्ये (चंद्रोदय, प्रदोष, निशीथ) एका दिवसाचा फरक पडू शकतो.

कुंडली मिलन

अष्टकूट गुणांकन (वर्ण 1, वश्य 2, तारा 3, योनी 4, ग्रहमैत्री 5, गण 6, भकूट 7, नाडी 8) मुहूर्त चिंतामणीच्या तक्त्यांनुसार आहे. वश्यासाठी धनु आणि मकर राशींचे अर्धराशी विभाजन वापरले जाते. वश्य, योनी आणि गण तक्त्यांमध्ये प्रादेशिक फरक आढळतात, त्यामुळे इतर साइट्सवरील गुणांमध्ये एक-दोन गुणांचा फरक असू शकतो. आम्ही सर्वमान्य नाडी आणि भकूट दोष-परिहार नमूद करतो, पण मूळ गुण नेहमी दाखवतो.

दोष आणि योग

मांगलिक दोष लग्न, चंद्र आणि शुक्र यांपासून 1, 2, 4, 7, 8 आणि 12 व्या स्थानातील मंगळासाठी तपासला जातो, आणि सर्वत्र उल्लेखलेले परिहार स्वतंत्रपणे दिले जातात. कालसर्पासाठी सूर्यापासून शनीपर्यंतचे सातही ग्रह पात-अक्षाच्या एकाच बाजूला असणे आवश्यक आहे. साडेसातीचे कालखंड शनी निरयन राशींच्या सीमा ओलांडतो त्या अचूक क्षणांवरून काढले जातात, आणि वक्री गतीने पुन्हा झालेले प्रवेश एकाच कालखंडात विलीन केले जातात.

राशीभविष्य

राशीभविष्य हाताने लिहिले जात नाही. प्रत्येक चंद्र राशीसाठी प्रत्येक ग्रह कोणत्या स्थानातून (चंद्र राशीपासून मोजून) भ्रमण करत आहे ते आम्ही काढतो आणि फलदीपिकेतील (अध्याय 26) शास्त्रीय गोचर फळे लागू करतो: उदाहरणार्थ, चंद्र 1ल्या, 3ऱ्या, 6व्या, 7व्या, 10व्या आणि 11व्या स्थानात शुभ असतो; गुरू 2ऱ्या, 5व्या, 7व्या, 9व्या आणि 11व्या स्थानात; शनी, राहू आणि केतू 3ऱ्या, 6व्या आणि 11व्या स्थानात. दैनिक भविष्य नवी दिल्लीतील सूर्योदयासाठी (IST) काढले जाते. राशीभविष्य पानावरील प्रत्येक विधान ते घडवणाऱ्या गोचरासह दाखवले जाते.

राशी-आधारित भविष्यात आम्ही वेध किंवा अष्टकवर्ग लागू करत नाही, कारण त्यांसाठी वैयक्तिक कुंडली लागते. तुमची संपूर्ण कुंडली आणि चालू दशा नेहमीच राशीभविष्यापेक्षा अधिक महत्त्वाची असते.

मर्यादा

ज्योतिष ही अर्थविवेचनाची पारंपरिक पद्धत आहे, भविष्य सांगणारे विज्ञान नव्हे, आणि येथील कोणतीही माहिती व्यावसायिक वैद्यकीय, कायदेशीर किंवा आर्थिक सल्ल्याची जागा घेऊ नये. गणिते अचूक आहेत; अर्थ परंपरेतून आलेले आहेत.

प्रश्न आहेत किंवा एखादा फरक आम्ही तपासावा असे वाटते? तपशील आणि तुम्ही तुलना केलेला स्रोत घेऊन आमच्याशी संपर्क साधा.